Verhaal

Soms moeten we vergeten Klein verslag


Soms kom je van die wonderschone gedachten/teksten tegen, die je verstillen en ontroeren. Wim Boevink, columnist, schrijft regelmatig een Klein verslag op de achterkant van Trouw. Steeds weer kun je getroffen worden door zijn rake observaties over het leven en de manier waarop wij het leven moeten leven, durven te leven.

           

Ik verbeeld me dat ik wat ik vergeten ben heel dicht gevouwen tegen me aanhoud, als een slapende vogel." 

KLEIN VERSLAG

Hoe erg is het om te vergeten? Dat gezichten verdwijnen, gebeurtenissen, woorden die zijn gezegd of toch niet?

Een eeuwigheid geleden stierf mijn vader, in 1975. Zijn gezicht is een foto in zwart-wit, een gezicht zoals ik me niet herinner, de foto is alleen maar reconstructie. Hij had fictie kunnen zijn. Ik zie nooit een levend gezicht voor me, geen lachend, pratend gezicht. Ik hoor geen stem.

Ik denk hieraan vanwege een passage in ‘Autumn’, de roman van Ali Smith. Ik vermeldde het boek hier eerder, de eerste ‘post-Brexit’-roman, dat wil zeggen, geschreven na het referendum dat de Britten zou gaan loszingen van Europa. Geschreven op de nog warme huid van de geschiedenis.

De roman is vooral de ontmoeting tussen een jonge vrouw en een stokoude man; tussen hen bestaat een intieme, geestelijke relatie, al bijna zo lang als de jonge vrouw leeft. Toen de jonge vrouw een meisje van elf was ging ze met de man, die destijds nog niet zo oud was, naar het theater. Ze heeft skeelers onder en rolschaatst voor de man uit. ’s Avonds in bed ziet ze beelden van haar voeten en van het trottoir waarover ze heen rolden en schrikt ervan hoe ze zich nutteloze details in dat trottoir herinnert maar van haar eigen, vroeg uit haar leven verdwenen vader herinnert ze zich niets. Ze ligt ervan wakker.

Slapende vogel

De volgende dag vertelt ze erover aan de man en begint te huilen. Huilen zoals meisjes van elf kunnen. Vrije loop, tranen. De man troost haar. Het is niet erg om te vergeten, zegt hij, het is zelfs goed. Soms moeten we vergeten. We doen dat met opzet. Het betekent dat we een beetje rust krijgen. Luister je? We moeten vergeten. Anders slapen we nooit meer.

Het biedt het meisje geen troost.

Weet je wat ik doe als ik me zorgen maak over iets dat ik ben vergeten, zegt de man. Ik verbeeld me dat ik wat ik ook maar vergeten ben heel dicht gevouwen tegen me aanhoud, als een slapende vogel.

Wat voor vogel, vraagt het meisje dat ophoudt met snikken. Maakt niet uit, zegt de man, ik houd hem tegen me aan, maar niet te stevig, en ik laat hem slapen. Dat is alles.

Eerlijk gezegd begon ik als oudere lezer op dit punt een beetje te huilen, van binnen dan, want ik ben geen meisje van elf. Te huilen omdat het beeld zo mooi was.

Ja we vergeten omdat het moet.

Tekening

Ik heb kort gesproken, staand naast de kist van mijn vader. Ik herinner me nog dat ik zei: “Bertje (een van mijn jongere broertjes) heeft nog een tekening voor je gemaakt”. Ik weet ook nog dat ik daarbij opkeek en glimlachte naar mijn moeder, die tussen haar kinderen, onder wie Bertje, op de eerste rij zat. Ik weet nog dat ze teruglachte.

De details, die woorden, de voeten, het trottoir, maar geen beeld meer van de man in de kist.

Maar er is ook een onthouden omdat het moet. Daartoe moeten we ons blijven herinneren aan de geschiedenis van de mensheid, aan begane misdaden uit naam van ideologieën en wanen, dat is wat we aan onze kinderen verplicht zijn en aan de generaties die na ons komen. De kern van beschaving; beschaving is het gemeenschappelijk vermogen te onthouden.

En mijn vader, die is de slapende vogel, zacht gevouwen tegen me aan.

Wim Boevink 8 maart 2017   Ga ook naar https://www.trouw.nl/home/soms-moeten-we-vergeten~aec4539a/